به حرفم گوش کن، بچه!

  چگونه بچه‌هاي بازيگوش را در 4 مرحله مهار کنيم؟

بيشتر والدين، رفتارهاي ناشايست کودک خود را به گردن همکلاسي‌ها و دوستان کودک خود مي‌اندازند. اما هر کسي که مقصر باشد، اگر رفتارهايي مثل خشونت و دعوا با ساير کودکان، دروغگويي، قلدري و فرار از کلاس زياد طول بکشد، کودک را به‌مرور آشوبگر و دردسرساز مي‌کند. حالا سوال اين است که از کجا بايد بفهميم رفتارهاي کودک‌مان طبيعي و سالم است يا غير طبيعي و آشوبگرانه؟ 4 مرحله زير را طي کنيد تا پاسخ اين سوال‌تان را بگيريد....

مرحله اول: کارآگاه باشيد

در رفتارهاي فرزند خودتان و کارهاي او کنکاش کنيد و از نزديک نظاره‌‌گر باشيد. با نگاه به رفتار کودکان مي‌توانيد از مراحل تکامل کودک خود باخبر شويد. يکي از نقش‌هاي مهم والدين درک تکامل کودکان است. ببينيد در هر مرحله سني کودک بايد چه رفتارهاي مناسبي را انجام دهد.

در يک زمان خاص يک رفتار خاص ممکن است مناسب آن سن نباشد. مثلا براي يک کودک سه ساله پرتاب کردن يک شي امري طبيعي است اما براي يک فرد 16 ساله اين کار بسيار قبيح و غيرطبيعي است، بنابراين مشکلي وجود دارد.

حالا به رفتارهاي خودتان نگاهي کنيد.

رفتارهاي ما واقعا چگونه است؟ هر چه بيشتر شما بتوانيد رفتار خودتان را شرح دهيد، بيشتر قادريد درک کنيد که چرا او واقعا اين‌گونه رفتار مي‌کند. بازخورد شما بايد شامل سوالات زير باشد:

رفتار کودک تا چه حد ادامه خواهد يافت؟ اين اولين باري است که کودک دروغ مي‌گويد، قلدري مي‌کند يا از کلاس فرار مي‌کند يا شما باز هم اين رفتارها را از او مشاهده کرده‌ايد؟!

آيا رفتارش تغيير کرده است؟ آيا رفتارش بهتر شده است؟ يا نه بدتر شده؟ برخي از کودکان در مدرسه يا کلاس جديد در شروع سال جديد مشکلاتي دارند اما آنها به تدريج خو گرفته و رفتارشان بهتر مي‌شود. از هرگونه رفتاري که با گذشت زمان بدتر شود، بايد نگران شد.

رفتار بد بيشتر کجا اتفاق مي‌افتد؟ تنها در مدرسه يا در خانه، يا خانه دوستان؟ اين رفتار تنها جلوي شما اتفاق مي‌افتد يا نه در مقابل پدر و مادربزرگ، معلمان و دوستان هم به همين ترتيب کودک آنها را انجام مي‌دهد؟

اگر کودکان در تمامي مراحل زندگي اين مشکل را دارند نشان‌دهنده يک مشکل فراگير است.

اين رفتار چه‌قدر شدت دارد؟ آيا کودک شما با کودکان ديگر مدام در حال جدال و بحث است يا آنها را تنبيه مي‌کند؟ اگر درگيري فيزيکي وجود دارد، چه قدر موضوع جدي است؟ دعواي کودکان معمولا نبايد بيشتر از يک هول دادن باشد. اگر کودک 7 ساله‌اي داريد که کودک ديگر را کتک مي‌زند يا چند بار زدن را تکرار مي‌کند، در کنترل خشم و عصبانيت خود مشکل داشته و بايد مورد توجه قرار گيرد.

در زندگي کودک شما چه حوادثي رخ داده است؟ غالبا رفتارهاي ناشايست و بد از کودکان سر مي‌زند، وقتي آنها قادر نيستند با استرس در زندگي خود دست و پنجه نرم کنند. اتفاقاتي مثل جابه‌جايي خانه يا محل زندگي يا حتي طلاق براي کودکان استرس‌آور است. اينها مي‌تواند علامت هشداردهنده‌اي از وجود يک مشکل زمينه‌اي باشد. اين کودکان در مدرسه مشکل دارند. علاقه به بازي‌هاي خشونت‌بار ويديويي دارند يا حتي خواب مناسب و کافي ندارند. شما بايد همچنين در جستجوي رفتارهايي مثل قلدري در مدرسه يا آزار ديگران باشيد. کودک در مورد اين چيزها با شما صحبت نمي‌کند و شما به عنوان يک والد از رفتارهاي آنان آگاهي نداريد. کودکان مي‌توانند افسردگي و عصبانيت خود را در مقابل کارها و رفتارهايي که بيرون انجام داده‌اند، مخفي کنند.

هنگام انجام اين بازرسي‌ها از کودک، با معلم کودک خود يا هر فردي که به طور معمول با کودک شما تماس دارد، صحبت کنيد. سرانجام با يک فرد باتجربه نشسته و سوالات خود را از او بپرسيد. از او در مورد رفتارها و درک خود از رفتار کودک‌تان و مشکلات حاضر صحبت کنيد.

مرحله دوم: صادق باشيد

قبل از اقدامي براي اصلاح رفتار کودک خود لازم است دنبال مشکل اصلي باشيد. گفتن اين جمله که فرزند من بدون هيچ نقص و اشکالي است و ديگري مسوول اين دعوا بوده نگرشي است که در حل مشکل هيچ تاثيري ندارد. هميشه با فرد صادق باشيد و به خود دروغ نگوييد.

صداقت موجب مي‌شود که شما به دنبال اقدامي براي رفع مشکل باشيد. کار ديگري که نبايد انجام دهيد اين است که هرگز خود را در موقعيت نزاع نيندازيد تا از کودک خود حمايت کنيد. والدين گاهي خود را در معرکه مي‌اندازند تا رفتار فرزند خود را توجيه کنند. اين کار رفتار کودک را بدتر مي‌کند. به عبارت ديگر، اگر فرزندتان متوجه شود به خاطر ترک کلاس دليلي يافته است، اين کار را تکرار خواهد کرد. وقتي فرزند شما مدام با نتايج اعمال‌اش مواجه شود به تدريج ياد مي‌گيرد که چگونه دعوا و نزاع را به نفع خودش تمام کند.

مرحله سوم: به او کمک کنيد

حالا که شما مشکل را شرح داديد، فرد مناسبي را براي کمک پيدا کنيد تا مشکل خود را با او مطرح و آن را حل کنيد. با فردي شروع کنيد که با شما صادق است و از رفتارهاي کودکان مطلع است. فردي مثل معلم، مشاور مدرسه يا پزشک اطفال. اگر آن فرد مشکل را حل نکند و مشکل آن‌قدر شديد است که تهديدکننده روابط يا ايمني کودک شما است، پزشک شما ممکن است شما را به يک روان‌پزشک اطفال يا روان‌شناس براي بررسي‌هاي بيشتر معرفي کند. اين ارزيابي به تعيين اينکه رفتار کودک علامتي از مشکلات رفتاري يا برخي مشکلات بيولوژيکي ديگر است کمک مي‌کند. اختلالاتي نظير بيش‌فعالي، کم‌توجهي يا افسردگي.

مرحله چهارم: به او انگ نزنيد

زدن انگ آشوبگر يا دردسرآفرين به کودک مي‌تواند روي شخصيت‌ آينده کودک اثرگذار باشد و اعتماد به نفس کودک و تصوير ذهني او از خود را تغيير دهد. کودکان هميشه آن طوري عمل مي‌کنند و آن‌گونه مي‌شوند که ديگران در مورد آنها فکر مي‌کنند و آنها را صدا مي‌کنند.

پس مراقب باشيد هيچ‌وقت به کودک خود کلمه بد نگوييد. به جاي آن بيشتر صفت‌هاي مثبت را به کار برده و صفات منفي را حذف کنيد.

شما مي‌خواهيد رفتارهاي مثبت را در کودک ايجاد کنيد، بنابراين حرف‌هايي را به کودک بزنيد و صفاتي را برايش به کار بريد که دوست داريد آنها را انجام دهد و درواقع رفتاري صحيح است.

ترک رفتارهاي منفي به معني آن است که به کودک اجازه مي‌دهيد که با واژه‌اي غيراختصاصي بداند که شما تحمل رفتارهاي بد او را نداريد. اين کار هميشه ساده و آسان نيست. وقتي در حال صحبت در مورد رفتارهاي بد هستيد، رفتار خوب و مناسب را که دوست کودک‌تان انجام
مي‌دهد به او نشان دهيد. مثلا به جاي تنبيه کودک از کلمات مناسب استفاده کنيد. اين کار را مدام تکرار کنيد و وقتي کودک‌تان رفتار خوب از خود نشان داد به او جايزه بدهيد. سعي نکنيد همه رفتارها و مشکلات کودک را خودتان حل کنيد. در هر زمان که کودک رفتار نامناسبي نشان داد، همان موقع در مورد همان رفتار بد با او صحبت کنيد و کارهاي بد ديگرش را در آ‌ن زمان به او تذکر ندهيد.