نویسنده : جن الن ديميتريوس ؛ مارك مازارلا
مترجم: بهزاد رحمتي
برخي از كارشناسان بر اين باورند كه مدل موي شخص ميتواند نشانگر تصوير شخصي, كيفيت زندگي, ميزان عملگرايي, خودنمايي, اثرگذاري و پايگاه اجتماعي و اقتصادي فرد باشد. برخي نيز بر اين باورند كه موي شخص ميتواند نشانگر بالندگي عاطفي و ناحيهي زيستي باشد.
مفاهيم مختلف مدلهاي مختلف مو را در طول دهههاي گذشته از نظر بگذرانيد. فرضاً, در دههي 60 و 70 قرن بيستم موي بلند شخص نشانهي عصيانگري و شورشگري بود, اما امروزه در دههي 90 يك رانندهي كاميون بيابان نيز موهايش را بلند ميكند تا بسان سلطان موسيقي راك جلوه كند. بايد توجه داشت كه موهاي بلند دخترك 15 ساله تفسير متفاوتي با موهاي بلند يك زن 55 ساله دارد. در هر صورت, در اين قسمت حتيالمقدور اسرار شناخته شدهي انواع مدل مو را در اختيار شما قرار ميدهيم. بايد توجه داشت كه نشانه خواني بايد همراه با نشانههاي آشكار ساير ويژگيهاي فرد باشد تا بتواند فرد را به سوي تشخيص درست رهنمون شودكند.
موي مردان
موي بلند و موي كوتاه _ باور غالب اين است كه موي كوتاه نشانهي محافظه كاري و سازگاري و موي بلند نشانهي ماهيت هنري و عصيانگري است. اين باور گهگاه درست مينمايد؛ وليكن در همهي موارد اين گونه نيست, زيرا موهاي بسيار كوتاه ميتواند نشانهي موارد زير باشد:
فرد احتمالاً اهل ورزش است؛
در حال طي كردن دورهي نظام بوده و يا اين كه در گذشته يك نظامي بوده است؛
شخص در سازمان و يا ادارهاي كار ميكند كه مجبور است مويش را كوتاه نگه دارد؛ اين امر ميتواند نشانگر گرايشات هنري, عصيانگري و مدگرايي باشد (در صورتي كه مو به طور غريبي رنگ شده باشد و يا اين كه بسيار كوتاه باشد)؛
ممكن است نشانهي محافظهكاري فرد باشد؛
احتمالاً شخص به نوعي مشغول درمان بوده و يا اين كه اين امر از ضرورت درماني ناشي شده است؛
احتمال دارد فرد اين گونه بپندارد كه جذابتر مينماياند؛
فرد به دليل راحتي و سهولت كاري, موي كوتاه را ترجيح ميدهد.
اگر چه تامل در خصوص موارد بالا ميتواند براي تشخيص ماهيت اشخاص راهگشا باشد, ليكن بسندگي صرف به اين ذهنيات و كليشهها ميتواند بازدارنده نيزباشد.
موي آراسته: مردي كه با موي آراسته, سشوار كرده و تافت زده ظاهر ميشود و اين امر را با لباس و كفش گرانقيمت همراه ميكند, خواهان به رخ كشيدن موقعيت و پايگاه غبطهبرانگيز اجتماعي و شغلي خود است.
اين حالت ميتواند نشانهي كاميابي اقتصادي, خودمهم پنداري و اثرگذاري بر روي ديگران باشد. معمولاً مردان اين گونه براي موي سر خويش سرمايهگذاري پولي و زماني نميكنند. در هر حال, استنباطي كه از اين حالت ميتوان كرد اين است كه چنين مرداني بدين وسيله قدرت, توان مالي و برتري پايگاه اجتماعي خويش را به رخ ديگران ميكشند.
بعلاوه, همين برداشت را ميتوان به ناخنهاي آراسته نيز تعميم داد.
نشانههاي مرتبط با ريزش, كم پشتي و طاسي سر
مرداني كه معدود تارهاي موي باقيمانده بر روي سر خود را با دقت و وسواس محسوسي شانه ميكنند و به اصطلاح به آن حالت ميدهند, در واقع بدين وسيله خودخواهي خود را نشان داده و در عين حال نسبت به قضاوت و داوري ديگران غافل هستند. زماني كه من با چنين مرداني برخورد ميكنم, نخستين سوالي كه به ذهنم خطور ميكند اين است كه آيا اين مرد نميداند كه ما چشم داريم و همه چيز را ميبينيم. نكتهي قابل توجه اين كه اين برداشتها وحي منزل نيست و در همهي حالات استثنا به چشم ميخورد.
استفاده از كلاه گيس و كاشتن و ترميم موي سر: مرداني كه با ترميم موي سر خويش كم پشتي و يا ريزش آن را جبران ميكنند, بدين وسيله نخوت و فقدان اعتماد به نفس خويش را نشان ميدهند. بعلاوه, بدين وسيله فرد با جذاب نشان دادن خويش اعتماد به نفس از دست رفته را كسب ميكند. در هر صورت, از نشانههاي اين نوع اقدامات ترميمي مردان ميتوان به مواردي چون برخورداري از امكانات مادي, نقص زدايي و ظاهر گرايي اشاره كرد.
استفاده از انواع كلاهها: مردان طاسي كه از كلاه بيسبال براي پوشش اين نقيصهي خود استفاده ميكنند, در واقع در برابر پير شدن از خود مقاومت نشان ميدهند. در اين ارتباط بايد به اين نكته توجه كرد كه بسياري از مردان طاس براي حفاظت از فرق و كاسهي سر خويش در برابر آفتاب سوزان از اين كلاهها استفاده ميكنند؛ ليكن اگر مردان طاس در منزل نيز از اين كلاهها استفاده ميكنند, اين امر ميتواند نشانگر فقدان خودباوري و اعتماد به نفس باشد.
موي رنگ شده: مرداني كه موي سر خود را رنگ ميكنند, عمدتاً خواهان پوشاندن موهاي سفيد خود هستند و بدين وسيله خود را جوان مينمايانند. روشن است كه اين وسيله در همهي حالات و مقاطع سني نميتواند راهگشا باشد. فرضاً چنان چه مرد 75 سالهاي داراي موهاي مشكي يكدست باشد, در آن صورت پنهانكاري كاملاً بيمورد است. در هر صورت, از ويژگيهاي اين اشخاص ميتوان به خودخواهي, واقعيت گريزي و بسان كبك عمل كردن اشاره كرد.
موي صورت مردان
ريش و سبيل: برخي از مردم بر اين باورند كه ريش و سبيل ميتواند نشانهي راز آلودگي شخص باشد. بايد توجه داشت كه اين برداشت درست نبوده و مردان به دلايل مختلف از موي صورت استفاده ميكنند.
در هر صورت, ريش و سبيل ميتواند به موارد زير دلالت كند:
مرد ميپندارد كه بدين شكل جذابتر مينماياند؛
مرد جوان بدين وسيله خود را سالدار مينماياند؛
با استفاده از ريش, فرد سن و سال و چروكهاي صورت خود را ميپوشاند؛
فرد بدين وسيله نقص صورت خود را ميپوشاند؛
مرد ريشو بدين شكل ماهيت عصيانگرانهي خويش را مينماياند؛
مرد در جايي شاغل است كه از اين بابت محدوديتي را به شخص تحميل نميكنند.
دقيقاً به طول و شكل و شمايل ريش و سبيل مردان توجه كنيد, زيرا ريش و سبيلهاي بلند ميتواند گرايشات سياسي ليبراليستي مردان را بنماياند. از سوي ديگر, ريش و سبيل نامرتب, كثيف و ناآراسته ميتواند نشانهي ويژگيهايي چون كاهلي, دلمردگي, اختلالات و عوارض روحي و فيزيكي, فقدان قدرت داوري و ساير كاستيها و نقايص بهداشتي باشد.
موهاي ساير قسمتها: ابروان پرپشت و نامرتب و موهاي زياد دماغ و گوش مردان, نشانهي اين است كه اين اشخاص به ظاهر خويش اهميتي نميدهند. برخي از اين مردان بر اين باورند كه مرتب كردن و آراستن موهاي اين قسمتهاي صورت عملي نادرست و نامردانه است.
مدل موي نامتعارف و نمايان: مدل و يا رنگ موي غير عادي و نامتعارف ميتواند دلالت بر موارد زير داشته باشد:
ماهيت ناسازگار؛
فرد ماهيتي عصيانگرانه و شورشي دارد؛
فرد شيفتهي ماجراجويي است؛
فرد گرايشات مدپرستانه و هنري دارد؛
فرد داراي شغلي نامتعارف بوده و سبك زندگيش نامتعارف است؛
شخص بدين وسيله خواهان عضويت در يك گروه هم سال خاص است؛
سازگاري با مدلهاي غالب و حاكم در اجتماع؛
بيتوجهي به صورتهاي ظاهر؛
ميل به منحصر به فرد بودن و جلب توجه كردن؛
تاثيرات فرهنگي (سن و سال فرد, نژاد و گروههاي مختلف اجتماعي).
موي زنان
مدل موي زنان در قياس با چگونگي موي مردان محدوديت چنداني ندارد, زيرا مردم انواع مدل موي سر زنان راآسان تر ميپذيرند, چون مدگرايي عمدتاً از آن جنس مونث است. با اين وجود, موي سر نمايان و نامتعارف زنان نيز تعابير و تفاسير خاص خود را دارا ميباشد.
موهاي كوتاه و بلند: بر اساس فرهنگ ما, جواني و جذابيت جسماني زنان با موي بلند تعريف و تبيين ميشود. به همين دليل, بلندي و كوتاهي موي زنان تفاسير خاص خود را دارا ميباشد. حال اگر عليرغم اين نگرش فرهنگي زني مويش را كوتاه نگه دارد, بايد به موارد زير توجه كرد:
موي زيبا, كوتاه و آراسته – اين حالت ميتواند نشانگر تمايلات هنري فرد بوده و در عين حال از برخورداري مالي حكايت كند. باري, هزينه كردن مبلغ قابل توجهي از درآمد براي آرايش مو ميتواند نشانهي اهميت دادن به ظاهر شخصي, ميل به پذيرفته شدن, اهميت دادن به نظرات ديگران و احتمالاً عدم ايمني باشد.
موي كوتاه معمولي زنان _ چون نگه داشتن موي بلند دشوار و هزينه بر است, بسياري از زنان موي خود را كوتاه ميكنند تا از دنگ و فنگ نگهداري موي بلند در امان باشند. در هر صورت, از نشانههاي بارز اين حالت ميتوان از عملگرايي فرد نام برد, به ويژه اگر اين حالت با ساير ويژگيهاي عملگرايي همراه شود.
موي بسيار كوتاه سبب توجه ديگران ميشود _ چنان چه لباس زني زرق و برق دار و زننده باشد, جلب توجه كردن اين حالت مو نمود مييابد.
احتمال دارد كه موي بسيار كوتاه دلالت بر ضرورتهاي درماني داشته باشد _ فرضاً, زناني كه شيمي درماني ميشوند, چارهاي جز اين ندارند.
در رابطه با موهاي بلند بايد موارد زير را از نظر گذراند:
چون فرهنگ ما موي بلند را نشانهي جذابيت و زيبايي ميداند, زني كه بيش از چهل سال سن دارد و در عين حال موهايش را به طور نماياني بلند نگه ميدارد, در برابر پير شدن از خودش مقاومت نشان ميدهد و ادا و اطوار جوانان و چشم نوازان را در ميآورد. از ويژگيهاي اين زنان ميتوان به مواردي چون ذهنيت گرايي, روياپردازي و واقعيتگريزي اشاره كرد.
موي بلند نمايان يك زن ممكن است حالت چشمنوازي نداشته باشد و اين كيفيت سبب شود كه بپندارد بدين شكل جذابيت جنسي محسوسي كسب ميكند.
موي بلند نامتعارف ميتواند نشانهي عصيانگري و ماهيت شورشي بر عليه آداب و سنن دست و پا گير و بازدارنده باشد, زيرا بسياري از زنان موي بلند نمايان را نشانهي آزادي و فارغ بودن از هر گونه محدوديتي ميدانند. حال اگر نوع لباس زن اين برداشت را تقويت كند, در آن صورت اين نشانه انكار ناپذير ميشود.
موي بلند كثيف و ژوليده ميتواند نشانگر خصوصياتي چون فقدان قوهي تشخيص و داوري, بيماري, كاهلي و تنبلي, تنآسايي, ماهيتي شورشي, دلزدگي و لاقيدي شخص باشد. در صورت كثيف بودن موي سر, براي خواندن زنان لازم است كه به ساير شاخصهاي بهداشتي نيز توجه شود.
موي پوش داده: پوش دادن مو ميتواند نشانگر سالمندي زن بوده و در عين حال ميتواند نمايانگر ناحيهي زيستي زن باشد. فرهنگ حاكم بر مناطق مختلف سبب ميشود كه اشخاص اولويت و ارجحيت فرهنگي را در ظاهر خويش دخالت دهند.
اين حالت تا حدي كم پشتي مو را جبران ميكند و هم اين كه سبب صرفهجويي در هزينههاي آرايشي ميشود.
رنگ مو: رنگ كردن مو در بين اين جنس طبيعي است. مگر آن كه زني مويش را به طور نامتعارفي رنگ كرده باشد و اين رنگ كاملاً به چشم بخورد. از سوي ديگر, چنان چه زني سفيدي مويش را با رنگ كردن بپوشاند, اين امر ميتواند گويا باشد. براي مثال, اين اشخاص متوسل به تمارض و وانمود كردن نشده و واقعيت سني خويش را به راحتي پذيرا ميشوند. در برابر اين گروه, اشخاصي هستند كه به دلايل حساسيتهاي آلرژيكي اقدام به رنگ كردن نميكنند. در هر صورت, در هنگام خواندن شخصيت زنان بايد ظرايفي از اين دست نيز لحاظ شود.
موي صورت و تن زنان: در ايالات متحده, هنجار غالب فرهنگي اين است كه زنان موهاي زير بغل را زدوده و پاهاي خود را عاري از هر گونه موي زبر سازند. به علاوه, موهاي ابرو نيز بايد آراسته باشد. زني كه هراسي از رويش مو در تنش ندارد, بايد به فرهنگ ديگري تعلق داشته باشد. باري, زني كه در ايالات متحده متولد شده باشد, وليكن اقدام به زدودن موهاي نواحي مختلف تنش نكند, ميتواند نشانههايي چون عصيانگري, دلبستگي به باور رهايي و طبيعت باوري را به دست دهد. از ساير نشانهها نيز ميتوان به افسردگي, كاهلي, دلزدگي و راحت طلبي اشاره كرد. از سوي ديگر زني كه دستي به سر و صورت خويش نميكشد و نسبت به موهاي پراكندهي صورت و ابروي خود بيتوجه است, بدينسان اعتراض خود را نسبت به هنجارها و قيودات تحميلي جامعه مينماياند و اهميتي به نظر ديگران در اين خصوص نميدهد. بعلاوه, شايد كيفيت بزرگ شدنش بر اساس باورهاي خاصي بوده باشد.
كدمقاله: 004-026
منبع : مجله روانشناسي و جامعه