پديده ها فراتر از زيبايي و زشتي نيازمند تامل اند. اگر زيبايي مسحورمان کند و زشتي ما را به گريز وادارد، در جهاني که آميخته پيچيده اي از زيبايي و زشتي است. تحسين و تقبيح بدون تحليل و آسيب شناسي علمي، گاه بسياري را به دام بحث هايي فروغلتانده است که به ستيزه هاي کودکانه مي ماند. اما بلوغ در تعامل اجتماعي نيازمند تحمل و تامل است.

در پايان «جنگ جهاني دوم», وقتي پرده از روي آن چه در آلمان نازي گذشته بود برداشته شد, وحشتي كه بيشتر مردم احساس مي‌كردند با اين فرض و حقانيت تسكين مي‌يافت كه «اين ديگر محال است اتفاق بيفتد!… ديگر ما هرگز نمي‌توانيم اجازه بدهيم چنين جنايات فجيع عجيبي تكرار شوند.»
هرگز نمي‌توانيم؟ در آلمان نازي چه اتفاقي افتاد؟ آيا تمام مردم مي‌توانند غير منطقي عمل كنند؟ تا چه حد غير منطقي؟ چه كسي حد را مشخص مي‌كند؟

يكي از دلايل عمده‎ي عدم ابتكار و عدم خلاقيت در افراد، وجود روحيه‎ي انفعال محض و پذيرش بي چون و چرا است. همه‎ي آن ها كه در طول تاريخ كاري كرده‎اند، خلاقيتي از خود نشان داده‎اند و ابتكاري داشته‎اند، از ذهني پرسشگر، شكاك و جستجوگر در عمق قضايا بهره‎مند بوده‎اند. به يقين نمي‎توان مبتكري را سراغ داشت كه حداقل در زمينه‎ي خود از شك، پرسش و عدم پذيرش محض بدون نتيجه‎گيري منطقي برخوردار نبوده باشد.

انسان ناآگاه است، با وجودي كه باور دارد هشيار است. همين باور، ناآگاهي او را محافظت مي‎كند. انسان جاهل است، با وجودي كه باور دارد كه مي‎داند. همين باور، جهل او را دست نخورده نگه مي‎دارد. انسان درست نقطه‎ي مقابل چيزي است كه فكر مي‎كند هست.

دكتر واميك ولكان، روانكاو دانشگاه ويرجينيا، دوران كودكي خود را به ياد مي آورد كه در يك خانواده ترك در جزيره قبرس - كه بعدها مورد مناقشه ي تركها و يونانيها قرار گرفت - زندگي مي كرد. وقتي كه پسر بچه اي بيش نبود راجع به كمربندي شنيد كه متعلق به يك كشيش محلي يوناني بود و به ازاي هر بچه ترك كه وي خفه كرده بود يك گره در روي خود داشت. لحن دلهره آور كسي را به ياد مي آورد كه برايش تعريف كرده بود همسايه هاي يوناني شان گوشت خوك مي خورند.